Kahramanmaraş’ta kış mevsimi etkisini iyiden iyiye hissettirmeye başladı. Son iki gündür etkili olan kar yağışı, şehirde hem günlük yaşamı hem de sağlığı doğrudan etkiledi. Soğuk hava ile birlikte grip, soğuk algınlığı ve benzeri rahatsızlıklar artış gösterdi. Bu tablo, yöre halkını yıllardır başvurduğu doğal lezzetlere yeniden yöneltti.
“Andırın Doktoru” Yeniden Ocaklarda
Halk arasında “Andırın doktoru” olarak bilinen tirşik, bu günlerde yeniden sofraların baş tacı oldu. Yılan otu bitkisinden yapılan ve uzun bir hazırlık süreci gerektiren tirşik, Kahramanmaraş mutfağının en karakteristik yemekleri arasında yer alıyor. Özellikle Andırın ve çevresinde kış aylarının vazgeçilmezi olan bu lezzet, yalnızca bir yemek olarak değil, şifa kaynağı olarak görülüyor.
Doğal İçeriğiyle Bağışıklığa Destek
Yöre halkına göre tirşik, içerdiği doğal bileşenler sayesinde vücudu güçlendiriyor. Soğuk algınlığı ve grip gibi rahatsızlıklara karşı koruyucu etkisi olduğuna inanılan tirşik, ekşi tadı ve kendine özgü aromasıyla dikkat çekiyor.
Kırsalda Kazanlar Kuruluyor
Tirşik, özellikle yüksek rakımlı ve kırsal mahallelerde pişiriliyor. Karın düşmesiyle birlikte kazanlar kuruluyor, komşular bir araya geliyor. Bu süreç yalnızca yemek hazırlığı değil, aynı zamanda bir paylaşım ve dayanışma geleneği olarak yaşatılıyor. Yılbaşı sonrası etkili olan soğuklar, bu geleneği bir kez daha canlandırdı.
Asırlık Lezzet, Güncel Bir Alışkanlık
Uzmanlar, tirşiğin tıbbi bir tedavi yerine geçmediğini ifade etse de, doğal beslenmenin kış aylarında önemli olduğuna dikkat çekiyor. Kahramanmaraş’ta ise tirşik, yüzyıllardır süregelen bu anlayışın simgesi olarak görülüyor.
Tirşik Tarifi (Maraş Yöresi) Nasıl Yapılır?
Tirşik yapımına tarladan ya da pazardan temin edilen yılan otu, yöredeki adıyla yılan pancarı ile başlanır. Doğal hâliyle zehirli olduğu ve ele temas ettiğinde yakıcı etki bıraktığı için hazırlık aşamasında dikkatli olunması gerekir. Eldiven kullanılması önerilir; ancak yörede bazı kişiler geleneksel olarak elle de hazırlar.
Yılan pancarı bol suyla yıkanır, temiz bir sofra bezinin üzerine serilerek suyunun süzülmesi sağlanır. Kuruduktan sonra ince bir bıçakla mümkün olduğunca küçük parçalar hâlinde doğranır. Bu işlemin akşamdan yapılması tercih edilir.
Unlu Ayranın Hazırlanması
Bir kapta yoğurt alınır, üzerine beş-altı bardak su eklenerek ayran kıvamına getirilir. Ardından un ilave edilerek karışım iyice çırpılır ve pürüzsüz hâle getirilir.
Isıtma ve Mayalama Süreci
Doğranan pancarlar düdüklü tencereye konur, üzerine hazırlanan unlu ayran karışımı dökülür. Tencere kısık ateşte ocağa alınır ve yoğurt kesilmemesi için sürekli karıştırılarak ısıtılır. Bu aşamada kaynatılmaz; sadece yoğurt mayalama sıcaklığına ulaşması yeterlidir.
Isıtma tamamlandıktan sonra düdüklü tencerenin ağzı kendi kapağıyla değil, normal bir tencere kapağıyla kapatılır. Tencere kalın bir sofra bezine sarılır ve ertesi gün öğle saatlerine kadar mayalanmaya bırakılır. Bu süre içinde yılan pancarının zararlı etkisi ortadan kalkar.
Nohut ve Döğme ile Pişirme
Mayalanma tamamlandıktan sonra önceden ıslatılmış bir kase nohut ve yarım kase aşurelik buğday (döğme) tencereye eklenir. Bu kez düdüklü tencerenin kendi kapağı kapatılır ve yaklaşık bir buçuk saat pişirilir.
Sarımsakla Son Dokunuş
Pişirme işlemi tamamlandıktan sonra bir baş sarımsak tuzla dövülerek tirşiğe eklenir ve karıştırılır. Böylece tirşik servise hazır hâle gelir.
Yöresel Gelenek ve Paylaşım
Maraş mutfağında tirşik, her yıl en az bir kez pişirilen geleneksel yemekler arasında yer alır. Genellikle komşulara dağıtılarak birlikte tüketilir. Bazı evlerde Maraş tarhanasıyla birlikte de yapılır. Andırın ilçesinde düzenlenen Tirşik Şenlikleri’nde ise büyük kazanlarda pişirilerek halka ikram edilir.