Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, 'Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar' konulu bir araştırma raporu yayımladı. 1,4 milyon kadınla görüşülerek oluşturulan bu rapor, kadınların iş gücünden çekilmesinin ülke ekonomisinde neden olduğu kaybın boyutlarını gözler önüne seriyor. Araştırma, annelerin yarısının bir yıllık süreçte işten ayrıldığını gösteriyor. Bu durum, yüz milyarlarca liralık bir ekonomik kayba yol açıyor.
Kadınların İşten Ayrılma Oranları
Araştırmaya göre, kadınların doğum sonrası işten ayrılma oranı doğumdan sonra ilk iki ayda yüzde 3,7 olarak kaydedilmiştir. Ancak, süre ilerledikçe bu oran 6. ayda yüzde 39,9’a, 12. ayda ise yüzde 56,5’e yükselmektedir. Bulunan veriler, kadınların işten çıkışlarının ani bir durumdan ziyade, zaman içerisinde artan bir süreç olduğunu ortaya koyuyor. Bu durumun arka planında, kadınların üzerindeki bakım yükünün ağırlığı, iş ve aile yaşamı dengesinin sağlanamaması, esnek çalışma olanaklarının sınırlılığı ve erişilebilir bakım hizmetlerinin yetersizliği yer alıyor. Özellikle, kadınların çoğunluğu iş gücünde kalmak istese de, yaşadıkları bu zorluklar sebebiyle ayrılmak zorunda kalıyorlar.
Ücretsiz İzin Kullanım Oranı
Raporun bir diğer dikkat çeken noktası ise kadınların yalnızca yüzde 24,22’sinin ücretsiz izinden yararlandığıdır. İzin hakları ve yarı zamanlı çalışmalar konusunda sunulan olanakların kısıtlı olduğu görülüyor. Tam anlamıyla esnek çalışma olanakları olmadan, annelerin iş hayatına geri dönüşleri oldukça zor hale geliyor. Kadınların işten ayrılıp geri dönmemesi durumundaki maliyeti de oldukça büyük. Rapor verilerine göre, 2016-2024 yılları arasında doğum sonrası işten ayrılan ve geri dönmeyen 309 bin 581 kadından yalnızca yarısının istihdamda kalması durumunda 797 milyar TL prim geliri ve 491 milyar TL vergi geliri elde edilmesi mümkün olabilecekken, bu kayıplar, ülke ekonomisine ciddi zarar veriyor.
Bütüncül Çözüm Önerileri
Raporda vurgulanan çözüm önerileri arasında, bütüncül politikaların geliştirilmesi gerekiyor. Özellikle gelir güvencesi, ebeveyn izinlerinin iyileştirilmesi, bakım sorumluluklarının eşit paylaşılması, uygun fiyatlı kreş hizmetleri, esnek ve güvenli çalışma modellerinin teşvik edilmesi, kadınların iş yaşamına geri dönüşünü desteklemek adına önem taşıyor. Bu tür politikalar, yalnızca kadınların iş hayatına katılımını artırmakla kalmayacak, aynı zamanda ailelerin ekonomik yükünü de paylaşarak toplum genelinde bir refah artışına katkıda bulunabilecektir.
Küçük İşletmelerde Dönüş Oranı
Araştırmaya göre, işten ayrılan kadınların yaklaşık yüzde 64,33’ü yeniden kayıtlı istihdama dönebilmekte. Ancak, ortalama dönüş süresi 13,3 ay olarak belirlenmiştir. Kadınların sadece yüzde 15,9’u aynı iş yerine geri dönmeyi başarırken, yüzde 48,2’si aynı sektörde çalışmaya, yüzde 53,1’i de benzer bir meslekte istihdam edilmeye devam ediyor. İşten ayrılma oranlarının sektöre göre değişkenlik gösterdiği görülüyor. Eğitim ve sağlık gibi düzenli çalışma saatlerinin olduğu sektörlerde ayrılma oranı düşerken, vardiyalı ve emek yoğun sektörlerde ise yüksek bir ayrılma oranı mevcuttur. Özellikle büyük işletmelerde ayrılan kadın oranı yüzde 15 civarındayken, bu oran küçük işletmelerde yüzde 43’e kadar çıkmaktadır. Bu veriler, şirketlerin kurumsal imkanları ve esnek çalışma koşullarının, çalışanların işte kalma olasılıklarını etkilediğini ortaya koyuyor.
