Malulen emeklilik kimleri kapsıyor?
Malulen emeklilik, sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünde ciddi kayıp yaşayan sigortalılara tanınan bir sosyal güvenlik hakkı olarak uygulanıyor.
4/a ve 4/b kapsamındaki sigortalıların çalışma gücünün veya iş kazası ve meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60’ını kaybetmiş olması gerekiyor. Kamu görevlilerinde ise çalışma gücündeki kaybın yanı sıra görevini yapamayacak ölçüde meslekte kazanma gücü kaybı da değerlendiriliyor.
Kişinin malul sayılıp sayılmayacağına hastanenin verdiği oran üzerinden doğrudan karar verilmiyor. Yetkili hastaneden alınan sağlık kurulu raporu ve tıbbi belgeler, SGK Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor. Nihai karar SGK tarafından veriliyor.
10 yıl ve 1800 gün şartına dikkat
Yüzde 60 veya üzerinde çalışma gücü kaybının tespit edilmesi, tek başına aylık bağlanması için yeterli olmuyor.
Malullük aylığı için genel olarak en az 10 yıldır sigortalı bulunmak ve toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmak gerekiyor. Yaş şartı ise aranmıyor.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğu belirlenen sigortalılar için önemli bir istisna bulunuyor. Bu kişilerde 10 yıllık sigortalılık süresi aranmıyor; 1800 prim gününün bulunması yeterli kabul ediliyor.
Rapor alan herkes emekli olamıyor
Malulen emeklilik başvurularında vatandaşların en fazla yanıldığı noktalardan biri, hastane raporunun otomatik olarak emeklilik hakkı sağladığının düşünülmesi.
Sağlık kurulu raporu yalnızca değerlendirmeye esas belgelerden biri. SGK Sağlık Kurulu; raporu, tetkikleri, tedavi belgelerini ve hastalığın çalışma gücü üzerindeki etkisini birlikte değerlendiriyor.
Ayrıca sigortalının ilk defa çalışmaya başladığı tarihte zaten malul sayılmasını gerektirecek düzeyde çalışma gücü kaybının bulunduğu belirlenirse malullük aylığı bağlanmıyor. Bu durumdaki kişiler, şartlarını taşımaları halinde yaş şartı aranmayan engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı hükümlerinden yararlanabiliyor.
Başvuru nasıl yapılacak?
Malullük aylığı talep edecek kişinin, maluliyeti nedeniyle çalıştığı işten veya görevinden ayrılması ya da bağımsız faaliyetine son vermesi gerekiyor. 4/b kapsamındaki Bağ-Kur sigortalılarının ise genel sağlık sigortası primi dâhil SGK’ya prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerekiyor.
Başvurular, bağlı bulunulan sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yazılı dilekçeyle yapılıyor. SGK gerekli görürse sigortalıyı yetkili bir hastaneye sevk ediyor. Düzenlenen rapor ve tıbbi belgeler SGK Sağlık Kuruluna gönderiliyor.
Kurulun malullük kararı vermesi ve diğer şartların da sağlanması halinde yaş beklenmeden aylık bağlanabiliyor. Başvurunun reddedilmesi durumunda ise karara itiraz edilmesi mümkün.
