Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED), Osmanlı dünyasında Fenerli Rumların tarihsel rolünü ele alan kapsamlı bir sergiye kapılarını açtı. “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” başlıklı sergi, 11 Mart 2026 ile 24 Ocak 2027 tarihleri arasında ziyaretçileri ağırlayacak. Sergi, 18. yüzyılda İstanbul’un Fener mahallesinden Balkan coğrafyasına uzanan çok yönlü ilişki ağlarını arşiv belgeleri, haritalar ve mimari çizimler aracılığıyla görünür kılıyor.
18. yüzyılın çok katmanlı dünyası ele alınıyor
Küratörlüğünü Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas’ın üstlendiği sergi, Osmanlı döneminde Fenerli Rumların siyasi, kültürel ve toplumsal etkisini geniş bir perspektiften inceliyor. İstanbul’un Haliç kıyısındaki Fener mahallesi ile Eflak ve Boğdan beylikleri arasında kurulan ilişkiler ağı, dönemin diplomatik ve idari yapısı açısından önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor.
1719 yılında Bükreş’te yaşayan bir âlimin kaleme aldığı mektupta yer alan “Cümle Fener burada; artık İstanbul’u hatırlamıyorum” ifadesi, serginin çıkış noktası olarak dikkat çekiyor. Bu söz, Fener mahallesi ile Balkan başkentleri arasındaki yoğun etkileşimi simgeleyen güçlü bir tarihsel anlatı olarak öne çıkıyor.
Arşiv belgeleri ve modeller serginin merkezinde
ANAMED’in “Fenerlilerin Maddi Dünyası” araştırma programı kapsamında hazırlanan sergide, nadir kitaplar, albümler, arşiv belgeleri, tablolar ve haritalar yer alıyor. Bunun yanı sıra mimari çizimler ve üç boyutlu modeller de serginin önemli parçaları arasında bulunuyor.
TED Üniversitesi Mimarlık Bölümü öğretim üyeleri tarafından tasarlanan hane ve mahalle modelleri ile Koç Üniversitesi KARMA XR Lab tarafından dijital ortamda oluşturulan “Bir Fener Evi” çalışması, ziyaretçilere dönemin yaşam alanlarını daha yakından tanıma fırsatı sunuyor.
Uluslararası panel de düzenlenecek
Sergi kapsamında 12 Mart’ta uluslararası katılımlı bir panel gerçekleştirilecek. Atina’daki Gennadius Kütüphanesi Direktörü Maria Georgopoulou, Osmanlı okuma kültürü üzerine çalışmalarıyla tanınan emeritus profesör Johann Strauss ve serginin küratörleri etkinlikte konuşmacı olarak yer alacak.
Panelde Fenerli Rumların Osmanlı, Yunan ve Romen tarih yazımındaki yeri ile serginin sunduğu yeni araştırma perspektifleri ele alınacak. Sergi, ziyaretçileri Fener’den Balkan başkentlerine uzanan tarihsel ağın izini sürmeye davet ediyor.
