Kozan ilçesinde yaşayan emekli öğretmen Yunus Can, 80 yaşında olmasına rağmen, Çukurova’nın sazlıklarından toplayarak elde ettiği kamışlarla ne yapımını sürdürüyor. Uzun yıllardır bu sanatı ifa eden Can, Kozan’ın ilk ney ustası olma özelliğini taşıyor. Attığı her adımla hem ürün yetiştiriyor hem de bu sanatı geleceğe taşımakta öğrencilerine büyük bir emek vermekte. Yarım yüzyılı aşkın bir süredir, atölyesinde gerçekleştirdiği çalışmalarıyla geleneksel müziğin önemli bir parçası olan neyi yaşatmaya adamış durumda.
Ney ile Tanışma Süreci
Yunus Can, ney ile tanıştığı zamanları şöyle anlatıyor: "Bundan 20-25 yıl önce bir arkadaşımın evinde bir ney metoduna göz attım. İçindeki bir Muş türküsü dikkatimi çekti. O kitabı aldım ve oradaki metot, merhum Süleyman Evgüner’e aitti. O andan itibaren neyin nasıl yapıldığını, nasıl üflendiğini ve çalındığını keşfetmeye başladım. Kendime ‘Ben de yapabilirim’ dedim ve kamış toplamaya daldım." Bu tanışmanın ardından da kendini bu sanata adamış ve zamanla deneyim kazanarak ustalık seviyesine çıkmıştır.
Kamış Seçiminin Önemi
Ney yapımının detaylarına inen Can, her kamışın neye uygun olmadığını ve seçimin önemini vurguluyor. "Kamışların boğum aralıklarının birbirine yakın ve dengeli olması lazım. Tarladan kesip getirdiğimiz kamışların en az bir yıl süresince kuruması gerekiyor. İklim koşulları sayesinde bölgedeki sıcaklık bazen bu süreyi altı aya kadar indirebiliyor. Kuruduktan sonra dış kabuğunu temizleyip iç kısmını açıyoruz. Ardından da neyin yapım sürecine geçiyoruz" diyerek sürecin titizlikle yürütüldüğünü belirtiyor. Ayrıca, var olan 24 çeşit ney olduğunu ve her birinin özel ses karakteri ile ölçüleri bulunduğunu da ifade ediyor.
Gelecek Nesillere Bilgi Aktarma
Kozan'da ney yapımının öncüsü olan Yunus Can, deneyim ve bilgisini gelecek nesillere aktarma çabasında olduğunu vurguluyor. "Bu birikim sadece benimle gidecek değil." diyerek, birçok kişiye bu sanatı öğretme gayesinde olduğunu belirtiyor. "Şu an burada ney isteyen birkaç arkadaşım var, onlara hala yardımcı oluyorum. Toplanıp meşk yapıyoruz. Ancak gençlerin bu sanata ilgisi azalmış durumda. Neyin rağbet görmemesi üzücü, ama gerçekten bu işe gönül veren insanlar da mevcut." şeklinde konuşması, ilginin azalmasına rağmen umudunu yitirmediğini gösteriyor.
Kozan İçin Bir Değer
Zahit Emre Sönmez, Yunus Can sayesinde bu sanatla tanıştığını ve uygun zamanlarında ney üflediğini belirtiyor. "Yunus hocamla yıllar önce tanıştık, neylerinden aldım ve birlikte meşk yaptık. Ney yapımı oldukça zahmetli bir süreç. Ben de denemeler yaptım, ama gerçekten kolay değil. Kozan’da böyle bir ustayla çalışma imkanı sunulması büyük bir avantaj. Onun emeklerinin değerinin bilinmesi ve desteklenmesi şart." ifadeleriyle bu sanata olan saygısını dile getiriyor. Can’ın eşsiz deneyimi ve sanatına olan düşkünlüğü, Kozan için bir kültürel değer olarak öne çıkıyor.
