Son günlerde İstanbul'un özellikle Avrupa Yakası ile Trakya'daki birçok noktada görülen iri çekirgeler vatandaşlarda tedirginliğe neden oldu. Balkonlara, apartman cephelerine, iş yerlerine ve araçlara konan büyük çekirgelerin görüntüleri kısa sürede sosyal medyada milyonlarca kişiye ulaştı.
Yaşanan gelişmelerin ardından "Çekirge istilası mı başladı?", "Bu canlılar nereden geliyor?", "İnsanlara zarar verir mi?", "Türkiye'nin diğer şehirlerine yayılır mı?" soruları gündemin ilk sıralarına yerleşti.
Uzmanların değerlendirmeleri ise panik yerine bilimsel verilere odaklanılması gerektiğini gösteriyor. Mevcut bilgiler, yaşanan durumun klasik anlamda bir "çekirge istilası" değil, uygun iklim koşullarının etkisiyle popülasyonu hızla artan çekirge türlerinin yoğun şekilde görülmesi olduğunu ortaya koyuyor.
Çekirgeler Nereden Geldi?
Uzmanlara göre İstanbul'da görülen çekirgelerin önemli bölümü Marmara Bölgesi'nin doğal faunasında bulunan türlerden oluşuyor. Ancak bu yıl popülasyonun olağan seviyelerin üzerine çıkmasında Balkanlar-Trakya hattındaki çevresel koşullar etkili oldu.
Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ'da artan yoğunluğun ardından rüzgarların da etkisiyle çekirgelerin İstanbul'un batısına kadar ulaştığı değerlendiriliyor. Özellikle Avrupa Yakası'nda görülen yoğunluk bu nedenle dikkat çekiyor.
Neden Bu Kadar Çoğaldılar?
Bilim insanları tek bir neden yerine birkaç faktörün aynı anda etkili olduğunu belirtiyor.
İlk neden iklim koşulları.
Kış aylarının geçmiş yıllara göre daha ılık geçmesi, çekirge yumurtalarının daha yüksek oranda hayatta kalmasını sağladı. İlkbaharda görülen yağışlar ise otlakların ve doğal bitki örtüsünün hızla gelişmesine neden oldu. Böylece çekirgeler için hem uygun yaşam alanı hem de bol besin oluştu.
Ardından gelen sıcak hava dalgaları çekirgelerin gelişimini hızlandırdı.
Normal şartlarda doğada dengeyi sağlayan birçok unsur bulunurken, uygun sıcaklık ve besin şartlarının aynı dönemde gerçekleşmesi popülasyonun beklenenden daha hızlı büyümesine yol açtı. Türkiye'de son yıllarda artan sıcaklıkların böcek popülasyonlarını etkilediğine ilişkin uzman değerlendirmeleri de bu tabloyu destekliyor.
Neden Evlere ve Balkonlara Giriyorlar?
Vatandaşların en çok merak ettiği konulardan biri de çekirgelerin neden şehir merkezlerinde görülmeye başladığı.
Uzmanlara göre bunun en önemli nedeni gece aydınlatmaları.
Çekirgeler özellikle akşam saatlerinde ışığa yönelme eğilimi gösteriyor. Apartmanların dış cephe aydınlatmaları, reklam panoları ve balkon lambaları bu canlıları kendine çekiyor.
Bu nedenle vatandaşlar çekirgeleri evlerin içinde ya da balkonlarda daha sık görmeye başladı.
Ayrıca yüksek katlarda görülmeleri de olağan kabul ediliyor. Güçlü kanat yapıları sayesinde rüzgar akımlarını kullanarak kolaylıkla yüksek binalara ulaşabiliyorlar.
Gerçekten İstila mı Yaşanıyor?
Sosyal medyada "istila" ifadesi sık kullanılsa da uzmanlar bu konuda temkinli olunması gerektiğini vurguluyor.
Şu ana kadar herhangi bir kamu kurumu tarafından İstanbul'da resmî bir çekirge istilası ilan edilmiş değil.
Mevcut tablo, belirli bölgelerde popülasyon yoğunluğunun artması şeklinde değerlendiriliyor.
Tarımsal açıdan büyük ekonomik kayıplara yol açan Afrika kökenli çöl çekirgeleriyle İstanbul'da görülen çekirgelerin aynı olduğu yönünde de resmî bir doğrulama bulunmuyor.
İnsanlara Zararlı mı? Isırır mı?
Uzmanların ortak görüşüne göre İstanbul'da görülen çekirgeler insanlar için ciddi bir sağlık tehdidi oluşturmuyor.
Zehirli değiller.
İnsanları avlayan canlılar değiller.
Hastalık taşıdıklarına ilişkin de herhangi bir resmî uyarı bulunmuyor.
Ancak diğer böceklerde olduğu gibi elle temas etmek yerine doğal ortamlarına bırakılmaları öneriliyor.
Tarıma Zarar Verebilirler mi?
Çekirgeler bitkilerle beslenen canlılardır.
Yoğun popülasyon oluşması halinde tarım alanlarında zarar oluşturma potansiyelleri bulunuyor.
Ancak uzmanlar şu an için Marmara Bölgesi'nde yaşanan durumun geniş çaplı tarımsal afet boyutunda olmadığını belirtiyor.
Buna rağmen özellikle Trakya'daki tarım alanlarında popülasyonun yakından takip edildiği ifade ediliyor.
Kahramanmaraş ve Diğer Şehirlere Yayılır mı?
Şu an itibarıyla Kahramanmaraş, Gaziantep, Adana, Hatay veya İç Anadolu illeri için resmî bir çekirge uyarısı bulunmuyor.
Uzmanlara göre mevcut hareketlilik daha çok Trakya ve Marmara hattında yoğunlaşıyor.
Ancak sıcak hava dalgalarının devam etmesi, rüzgar yönü ve iklim koşulları gibi çevresel faktörler nedeniyle farklı bölgelerde tekil çekirge görülme ihtimali her zaman bulunuyor.
Bunun geniş çaplı bir istilaya dönüşeceğine ilişkin ise şu aşamada bilimsel veya resmî bir değerlendirme bulunmuyor.
İklim Değişikliği Yeni Bir Dönemin Habercisi mi?
Uzmanlar son yıllarda yalnızca çekirgelerde değil, sivrisinek, kene ve farklı böcek türlerinde de popülasyon değişimleri gözlendiğine dikkat çekiyor.
Artan sıcaklıklar, değişen yağış rejimi ve mevsimlerin kayması birçok canlı türünün yaşam döngüsünü etkiliyor.
Bu nedenle önümüzdeki yıllarda benzer doğa olaylarının daha sık yaşanabileceği değerlendiriliyor.
İstanbul'da görülen büyük çekirgeler de uzmanlara göre doğadaki bu değişimin dikkat çeken örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
