Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, erken emeklilik sürecine ilişkin şartları netleştirdi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), özellikle son yıllarda artan başvurular sonrası denetimlerini sıkılaştırdı. Bu kapsamda sahte sigortalılık tespitlerine yönelik geriye dönük incelemeler hız kazandı.
Milyonlarca vatandaşı ilgilendiren düzenlemelerle birlikte prim gün sayısı, sigorta başlangıcı ve staj sürelerinin emekliliğe etkisi daha net hale getirildi. Vatandaşlar, eksik primlerini tamamlamak ve erken emeklilik fırsatlarından yararlanmak için süreci yakından takip ediyor.
Sigorta başlangıcı ve süre hesaplaması
Sigorta başlangıcı, bir kişinin ilk kez malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak çalışmaya başladığı tarihi ifade ediyor. Bu tarih, emeklilikte prim günü hesabında belirleyici rol oynuyor.
Sigortalılık süresi ise işe giriş ile emekli aylığının bağlandığı tarih arasında geçen zamanı kapsıyor. Ancak burada önemli bir detay bulunuyor. Yirmi beş yıllık sigortalılık süresi hesaplanırken kişinin 18 yaşını doldurduğu tarih esas alınıyor.
Bu durum, erken yaşta çalışmaya başlayanlar için bazı avantaj ve sınırlamaları beraberinde getiriyor.
18 yaş öncesi çalışmaların etkisi
18 yaşından önce yapılan sigortalı çalışmalar, prim gün sayısına dahil ediliyor. Bu sayede erken emeklilik için gerekli prim gününü tamamlamak daha kolay hale gelebiliyor.
Ancak aynı durum sigortalılık süresi ve kıdem hesabı için geçerli değil. 18 yaşından önce geçen süreler, sigortalılık süresi başlangıcına dahil edilmiyor. Ayrıca bu dönemler kıdem tazminatı hesabında da dikkate alınmıyor.
Bu nedenle erken yaşta sigortalı olanlar için prim avantajı bulunurken, süre hesabında farklı bir uygulama söz konusu oluyor.
Staj ve aile yanında çalışma düzenlemesi
Staj dönemleri emeklilik hesabında önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor. Mevcut uygulamaya göre staj süresince yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primleri yatırılıyor. Bu nedenle staj süreleri emeklilikte prim gününe dahil edilmiyor.
Aile yanında çalışanlar için ise daha sıkı kurallar uygulanıyor. 18 yaşından önce ebeveyn iş yerinde çalışanların sigortalı sayılabilmesi için yasal şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekiyor. Vasi katılımıyla yapılmış ve hakim onaylı bir hizmet sözleşmesi bulunmayan durumlarda bu süreler geçersiz sayılıyor.
SGK denetimleri ve iptaller arttı
SGK, sahte sigortalılık ve usulsüzlüklerin önüne geçmek amacıyla denetimlerini artırdı. Kurum, hizmet dökümleri, işe giriş-çıkış kayıtları ve borçlanma işlemlerini geriye dönük olarak inceliyor.
Yapılan incelemelerde hatalı veya gerçeğe aykırı durumların tespit edilmesi halinde emeklilik işlemleri iptal ediliyor. Son beş yılda yapılan denetimlerde 560 bin 540 kişinin sahte sigortalı olduğu belirlendi.
Bu kapsamda 9 bin 304’ü SSK, 2 bin 905’i Bağ-Kur olmak üzere toplam 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edildi. Haksız ödemeler ise geri talep ediliyor.
EYT ile milyonlarca kişi emekli oldu
2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, emeklilik sisteminde önemli bir dönüm noktası oldu. 2023 Mart ile 2026 Ocak arasında 2,6 milyon kişi EYT kapsamında emekli aylığı almaya başladı.
Aynı dönemde normal şartları sağlayan yaklaşık 660 bin kişinin de sisteme dahil olmasıyla toplam emekli sayısı 3,3 milyona ulaştı.
Sadece 2025 yılında yaklaşık 440 bin kişinin emeklilik işlemi tamamlandı. Bu işlemlerin 204 bini EYT kapsamında gerçekleşti.
