Kahramanmaraş, zengin mutfak kültürü ve köklü el sanatlarıyla Türkiye’nin coğrafi işaret bakımından öne çıkan şehirleri arasında yer alıyor. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi tarafından 2026 yılında açıklanan verilere göre şehirde 31 coğrafi işaretli ürün bulunuyor.
Tescilli ürünler yalnızca yiyeceklerden oluşmuyor. Maraş burma bileziğinden Hartlap bıçağına, sim sırma işlemeciliğinden ceviz oyma sandıklara kadar şehrin geleneksel üretim kültürünü yansıtan çok sayıda el sanatı da coğrafi işaretle korunuyor.
Coğrafi işaret tescili, yöresel ürünlerin belirlenen üretim şartlarına uygun hazırlanmasını, adlarının korunmasını ve gelecek kuşaklara özgün nitelikleriyle aktarılmasını amaçlıyor. Kahramanmaraş’ın tescilli ürünlerine ilişkin üretim yöntemleri, tarihçeler ve ayırt edici özellikler Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan 67 sayfalık çalışmada bir araya getirildi.
Coğrafi İşaretli Yöresel Lezzetler
Kahramanmaraş’ın coğrafi işaretli gastronomi ürünleri arasında dünyaca tanınan Maraş dondurmasının yanı sıra geleneksel çorbalar, et yemekleri, peynirler, tatlılar ve tarımsal ürünler bulunuyor.
Şehrin tescilli yiyecek ve içecekleri şunlardan oluşuyor:
Maraş dondurması, ulusal tescilinin ardından 21 Ağustos 2023 tarihinde Avrupa Birliği’nden de coğrafi işaret aldı. Böylece Kahramanmaraş’ın adı ve geleneksel dondurma üretimi Avrupa düzeyinde de koruma altına girdi.
Geleneksel El Sanatları Da Listede Yer Alıyor
Kahramanmaraş’ın coğrafi işaretli değerleri arasında şehrin tarihî çarşılarında ve geleneksel atölyelerinde yaşatılan el sanatları da önemli yer tutuyor. Usta-çırak ilişkisiyle kuşaktan kuşağa aktarılan bu ürünler, kullanılan malzemeler ve üretim teknikleriyle şehir kültürünü yansıtıyor.
Coğrafi işaret tesciline sahip el sanatları şöyle sıralanıyor:
- Maraş Burma Bileziği
- Kahramanmaraş Hartlap Bıçağı
- Kahramanmaraş Oyma Ceviz Sandığı
- Kahramanmaraş Yemenisi
- Maraş File Nakışı
- Maraş İşi veya Maraş Sim Sırma
- Maraş Camekanı
- Maraş Rahlesi
- Maraş Gülü Motifi
- Maraş Bakır El İşlemesi
Bu ürünlerin tescillenmesi, geleneksel üretim yöntemlerinin korunmasının yanı sıra yerel ustaların emeğinin görünür hale gelmesine de katkı sağlıyor. Coğrafi işaretler, taklit ürünlerin önlenmesi ve tüketicilerin aslına uygun üretilen ürünlere ulaşması açısından önem taşıyor.
Yeni Ürünler İçin Tescil Çalışmaları Sürüyor
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, Haziran 2026’da yaptığı açıklamada şehirde 31 coğrafi işaretli ürün bulunduğunu ve 50 yeni ürünün daha tescillenmesi için çalışma yürütüldüğünü belirtti.
Şehrin mutfak mirasını kayıt altına almak amacıyla 600’ün üzerinde reçetenin yer alacağı kapsamlı bir gastronomi kitabı da hazırlanıyor. Çalışmalarla Kahramanmaraş’ın geleneksel tariflerinin korunması, yerel üreticilerin desteklenmesi ve şehrin gastronomi turizmindeki görünürlüğünün artırılması hedefleniyor.
