Mersin’in Anamur ilçesine bağlı Güngören Mahallesi’nde bulunan yaklaşık 200 yıllık tarihi su değirmeni, teknolojinin hızla geliştiği günümüzde geleneksel yöntemlerle üretimini sürdürüyor. Toros Dağları’ndan gelen kar sularının gücüyle çalışan değirmen, bölgenin kültürel mirasının önemli simgeleri arasında yer alıyor.
Bir dönem bölgenin en önemli üretim merkezlerinden biri olan tarihi yapı, yağışların ardından güçlenen su kaynakları sayesinde yeniden hareketlenen çarklarıyla dikkat çekiyor. Değirmende bugün de vatandaşların getirdiği mısırlar doğal yöntemlerle una dönüştürülüyor.
Dededen Toruna Aktarılan Kültürel Miras
Mahallede “Gezgin Onur” olarak tanınan Onur Çınar, çocukluk yıllarından beri içinde büyüdüğü tarihi değirmeni büyük bir özveriyle işletmeye devam ediyor. Ailesinden kalan mirası korumaya çalıştığını belirten Çınar, değirmenin yalnızca kendi aileleri için değil, bölgenin ortak hafızası açısından da önemli olduğunu söyledi.
Çınar, değirmenin nesiller boyunca ayakta kaldığını ifade ederek, bu kültürel değeri gelecek kuşaklara aktarmak için çaba gösterdiklerini belirtti. Vatandaşların ürünlerini öğütmeye devam ettiklerini kaydeden Çınar, tarihi yapının yaşatılması için çalışmalarını sürdüreceğini dile getirdi.
Geçmişte Köyün Sosyal Hayatına Yön Veriyordu
Güngören Mahallesi Muhtarı Murat Tere, geçmiş yıllarda mahallede üç tarihi su değirmeninin bulunduğunu, bunlardan birinin zamanla faaliyetini durdurduğunu, bugün ise iki değirmenin ayakta kaldığını söyledi.
Tere, geçmişte bölgede yoğun mısır üretimi yapıldığını ve değirmenlerin üretimin merkezinde yer aldığını belirtti. O yıllarda vatandaşların ürünlerini öğütmek için uzun sıralar oluşturduğunu ifade eden Tere, değirmenlerin aynı zamanda sosyal yaşamın buluşma noktaları olduğunu vurguladı.
İnsanların sıra beklerken sohbet ettiğini, birlikte vakit geçirdiğini anlatan Tere, değirmenlerin köy kültürünün ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi.
Göç ve Kuraklık Tarihi Yapıları Etkiliyor
Mahallede genç nüfusun her geçen yıl azaldığını belirten Tere, tarımsal üretimde yaşanan düşüşün tarihi değirmenlerin geleceğini de etkilediğini ifade etti.
Yaklaşık 140 hanenin bulunduğu mahallede nüfusun 330 civarında olduğunu kaydeden Tere, su kaynaklarındaki azalma ve tarımsal faaliyetlerdeki gerileme nedeniyle gençlerin kırsal bölgelerden ayrıldığını söyledi. Bu durumun hem üretimi hem de geleneksel yapıların korunmasını zorlaştırdığına dikkat çekti.
Anadolu’nun Üretim Kültürü Geleceğe Taşınıyor
Geçmişte Güngören ve çevresinde çok sayıda su değirmeninin bulunduğunu belirten mahalle sakinleri, ilgisizlik ve göç nedeniyle birçok yapının zamanla yok olduğunu ifade ediyor. Buna rağmen ayakta kalan iki tarihi değirmen, bölgenin üretim geçmişine ışık tutmaya devam ediyor.
Torosların eteklerinden gelen berrak suların döndürdüğü değirmen taşı, yalnızca mısırı una dönüştürmekle kalmıyor. Aynı zamanda yılların emeğini, alın terini ve Anadolu’nun köklü üretim kültürünü de gelecek nesillere taşıyor.
Bugün Onur Çınar’ın gayretiyle faaliyetini sürdüren tarihi su değirmeni, Güngören Mahallesi’nde kültürel mirasın korunmasının ve yaşatılmasının önemli sembollerinden biri olarak varlığını devam ettiriyor.
