Kahramanmaraş’ın “en eski mahallesi” denildiğinde tek bir mahalleyi kesin biçimde işaret etmek kolay değil. Çünkü şehrin yerleşim tarihi binlerce yıl öncesine uzanırken bugünkü mahalle sınırları ve isimleri zaman içerisinde birçok kez değişti.
Resmi kaynaklara göre Kahramanmaraş’ın bilinen tarihi yaklaşık 7 bin yıl öncesine kadar gidiyor. Kent, farklı dönemlerde Gurgum, Markas ve Germanicia gibi isimlerle anıldı.
Bugünkü mahalle yapısı açısından bakıldığında ise Kayabaşı ve Sakarya mahalleleri, Maraş’ın bilinen en eski mahalleleri arasında öne çıkıyor.
Kayabaşı Mahallesi Osmanlı Kayıtlarında Yer Alıyor
Dulkadiroğlu ilçesinde, Kahramanmaraş Kalesi’nin doğusunda bulunan Kayabaşı Mahallesi, kentin en eski yerleşim alanlarından biri olarak biliniyor.
Mahallenin adı 1526 ve 1563 tarihli Osmanlı tahrir defterlerinde yer alıyor. Kayabaşı isminin Kaya Beg bin Bişan adlı kişiden gelmiş olabileceği belirtilirken, mahallenin kayalık ve şehre hâkim bir noktada bulunmasının da ismin kaynağı olabileceği değerlendiriliyor.
Çiçekli, Çukuroba ve Seksenler gibi geçmişte ayrı mahalle olarak kayıtlara geçen bazı yerleşimlerin de zaman içerisinde Kayabaşı Mahallesi sınırlarına dahil olduğu aktarılıyor.
Sakarya Mahallesi Dulkadir Beylerine Ev Sahipliği Yaptı
Kahramanmaraş’ın en eski mahallelerinden biri de bugünkü Sakarya Mahallesi. Mahallenin eski adının Alemlü olduğu biliniyor.
Tarihi kaynaklara dayanan bilgilere göre Dulkadir Beyliği döneminde beyliğin aile mensupları bu bölgede yaşıyor ve şehrin yönetimi de buradan gerçekleştiriliyordu. Mahallenin adı Cumhuriyet döneminde Sakarya olarak değiştirildi.
Bu özellik, Sakarya Mahallesi’ni yalnızca eski bir yerleşim alanı değil, aynı zamanda Maraş’ın siyasi ve idari tarihinde önemli bir merkez haline getiriyor.
Eski Maraş Kalenin Çevresinde Şekillendi
Kahramanmaraş’ın tarihsel kent dokusu büyük ölçüde kale ve çevresinde gelişti. Bugün Dulkadiroğlu ilçesinde kalan Kayabaşı, Sakarya, Divanlı ve çevresindeki mahalleler eski Maraş yerleşiminin izlerini taşıyor.
Kentin yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapması nedeniyle mahalle isimleri ve sınırları zamanla değişti. Bu nedenle günümüzde kullanılan mahalle adları üzerinden “ilk mahalle” şeklinde kesin bir sıralama yapmak tarihsel açıdan yanıltıcı olabiliyor.
En Güçlü Adaylardan Biri Kayabaşı
Mevcut kayıtlar değerlendirildiğinde Kayabaşı Mahallesi, adı Osmanlı dönemine ait 1526 ve 1563 tarihli tahrir defterlerinde açıkça görülen ve günümüzde de aynı isimle varlığını sürdüren en eski mahallelerden biri olarak dikkat çekiyor.
Sakarya Mahallesi de eski adı Alemlü ile Dulkadirli dönemine uzanan geçmişi nedeniyle aynı şekilde şehrin kadim mahalleleri arasında yer alıyor.
Dolayısıyla “Kahramanmaraş’ın en eski mahallesi hangisi?” sorusuna tek kelimelik kesin bir cevap vermek yerine, Kayabaşı’nın günümüzdeki adıyla yüzyıllardır varlığını sürdüren en eski mahallelerden biri olduğu, Sakarya’nın da çok eski bir yerleşim ve yönetim merkezi olduğu söylenebilir.
