Kahramanmaraş’ta düğünler, iki kişinin hayatını birleştirmesinin yanı sıra ailelerin ve yakın çevrenin bir araya geldiği önemli kültürel törenler arasında yer alıyor. Şehir merkezi ile ilçeler arasında farklılık gösteren düğün geleneklerinin bir bölümü günümüz şartlarına uyarlanırken bazı uygulamalar ise eski biçimleriyle yaşatılıyor.
Düğün Hazırlıkları Kız İstemeyle Başlıyor
Maraş düğünlerinde evlilik sürecinin ilk aşamasını geleneksel olarak kız isteme oluşturuyor. Aile büyüklerinin katıldığı ziyarette gençlerin evliliği için onay isteniyor. Olumlu cevap verilmesinin ardından söz kesme ve nişan törenleri gerçekleştiriliyor.
Özellikle kırsal mahallelerde düğün davetlerinin geçmişte “okuntu” adı verilen hediyelerle veya haberci aracılığıyla yapıldığı biliniyor. Günümüzde basılı ve dijital davetiyeler öne çıksa da akrabaların ve aile büyüklerinin bizzat davet edilmesine önem veriliyor.
Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesindeki evlenme geleneklerini inceleyen akademik çalışmada kız isteme, söz kesme, nişan, okuntu, bayrak dikme, çeyiz, kına ve gelin alma gibi uygulamaların düğün sürecinin parçaları olduğu aktarılıyor. Geleneklerin uygulanma şekli ise ailelere ve yerleşim yerlerine göre değişebiliyor. YÖK Ulusal Tez Merkezi
Kına Gecesi ve Gelin Hamamı Özel Yer Tutuyor
Kına gecesi, Maraş düğünlerinin en duygusal ve renkli bölümlerinden biri olmayı sürdürüyor. Geleneksel uygulamada gelin bindallı giyiyor, kına tepsisi hazırlanıyor ve türküler eşliğinde gelinin avucuna kına yakılıyor. Bazı ailelerde damat için de ayrı bir kına töreni düzenleniyor.
Kına yakılmadan önce gelinin avucunu açmaması, kayınvalidenin veya aile büyüklerinden birinin avuca altın koyması da sürdürülen uygulamalar arasında bulunuyor. Kına sırasında söylenen türküler, gelinin ailesiyle vedalaşmasını simgeleyen duygusal bir atmosfer oluşturuyor.
Kahramanmaraş’ın evlilik kültüründe geçmişte önemli bir yere sahip olan geleneklerden biri de gelin hamamıydı. Gelin ile her iki ailenin kadınlarını bir araya getiren bu tören, düğün öncesinde eğlence ve dayanışma ortamı oluşturuyordu. Akademik araştırmalar, gelin hamamının Kahramanmaraş’ın evlilik gelenekleri içerisinde kendine özgü hazırlıkları bulunan özel bir ritüel olduğunu ortaya koyuyor. DergiPark
Bayrak Dikme ve Gelin Alma Geleneği Sürüyor
Bazı Maraş düğünlerinde düğün evine Türk bayrağı asılması, törenin başladığını haber veren sembolik bir uygulama olarak yaşatılıyor. Bayrak, düğün boyunca evin görünen bir bölümünde tutuluyor. Damat için seçilen sağdıç ise hazırlıklar sırasında damada yardımcı oluyor.
Gelin alma günü erkek tarafı, davul ve zurna eşliğinde kız evine gidiyor. Gelin ailesiyle vedalaştıktan sonra düğün konvoyuyla yeni evine veya tören alanına götürülüyor. Kapının açılması ya da çeyiz sandığının verilmesi için bahşiş istenmesi gibi eğlenceli uygulamalar da bazı ailelerde devam ediyor.
Eskiden atla gerçekleştirilen gelin alma törenlerinin yerini büyük ölçüde araç konvoyları alsa da gelinin aile büyüklerinin elini öpmesi, dualarla evden çıkarılması ve davul zurnayla uğurlanması önemini koruyor.
Davul Zurna ve Halay Düğünlerin Vazgeçilmezi
Kahramanmaraş düğünlerinde müzik ve halk oyunları, eğlencenin merkezinde yer alıyor. Davul ve zurna eşliğinde Maraş Halayı, Üç Ayak, Bertiz ve yöreye özgü farklı oyunlar oynanıyor. Kına ve Duvak gibi kadınlar tarafından icra edilen oyunlar da düğün kültürünün zenginliğini yansıtıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kültür Portalı’nda, halk oyunlarının Kahramanmaraş düğünlerinin vazgeçilmez kültürel unsurları arasında bulunduğu belirtiliyor. Kent genelinde yaklaşık 70 halk oyununun adının tespit edildiği, oyunların düz sıra, yarım daire veya daire biçiminde oynandığı ifade ediliyor. Kültür Portalı
Salon düğünlerinin yaygınlaşmasıyla törenlerin süresi ve biçimi değişse de kına yakma, gelin alma, aile büyüklerinden dua isteme, davul zurna ve halay gibi uygulamalar Maraş düğünlerinde yaşamaya devam ediyor.
