Kahramanmaraş, Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden biri olarak farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptı. Kentin adı da hâkimiyet kuran devletlere, kullanılan dillere ve siyasi dönemlere bağlı olarak zaman içinde değişti.
Tarihî kayıtlarda Markasi ve Germanicia gibi adlarla anılan şehir, yüzyıllar boyunca Maraş ismini taşıdı. Millî Mücadele sırasında gösterilen direnişin ardından verilen “Kahraman” unvanıyla şehir, 1973 yılında Kahramanmaraş adını aldı.
Gurgum Krallığı Döneminde Markasi Adı Kullanıldı
Kahramanmaraş’ın bulunduğu bölge, Demir Çağı’nda Geç Hitit devletlerinden Gurgum Krallığı’nın merkeziydi. Bu döneme ait Asur kaynaklarında şehir için “Marqas” veya “Markasi” biçimlerinin kullanıldığı aktarılıyor.
Gurgum adı esas olarak bölgedeki krallığı ifade ederken, Markasi ise krallığın başkenti olan yerleşimin adı olarak öne çıkıyor. Bugünkü “Maraş” adının kökeninin de bu eski adlandırmaya dayandığı görüşü tarih araştırmalarında önemli bir yer tutuyor.
Roma Döneminde Şehrin Adı Germanicia Oldu
Roma hâkimiyeti döneminde şehir “Germanicia” veya “Caesarea Germanicia” adıyla anılmaya başlandı. Adın, Roma İmparatoru Caligula olarak bilinen Gaius Caesar Augustus Germanicus ile bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Bizans döneminde de “Germanikeia” biçiminde kullanılan bu isim, kentin Roma ve Bizans dünyasındaki siyasi ve idari kimliğini yansıtıyordu. Günümüzde Dulkadiroğlu ilçesinde ortaya çıkarılan Germanicia mozaikleri, bu tarihî dönemin şehirdeki en önemli kalıntıları arasında bulunuyor.
Müslümanların Fethiyle Maraş Adı Yeniden Öne Çıktı
Şehrin Müslümanların hâkimiyetine girmesinin ardından Germanicia adı zamanla kullanımdan düştü. Yerleşim, eski adına yakın biçimde yeniden Maraş olarak anılmaya başladı.
Bazı resmî kaynaklarda, adın Arapça kullanım sırasında “Mer‘aş” biçimine dönüştüğü ifade ediliyor. Bununla birlikte Maraş kelimesinin kesin kökenine ilişkin farklı görüşler bulunuyor. Adın Markasi’den geldiği görüşü daha yaygın kabul görürken, Arapça “titremek” anlamındaki bir fiille ilişkilendiren yorumlar da kaynaklarda yer alıyor.
Osmanlı Döneminde Maraş Adı Korundu
Maraş, Dulkadiroğulları Beyliği döneminde ve bölgenin Osmanlı Devleti’ne katılmasının ardından aynı adla anılmayı sürdürdü.
Şehir, Osmanlı idari yapısı içinde uzun süre eyalet merkezi olarak görev yaptı. Tanzimat döneminin ardından sancak merkezi hâline geldi. Kahramanmaraş’ta ilk belediye teşkilatı ise 1870 yılında kuruldu.
Millî Mücadele Şehrin Adına Kahramanlığı Ekledi
Maraş halkı, Millî Mücadele döneminde Fransız işgaline karşı kendi imkânlarıyla direniş gösterdi. Şehrin kurtuluş mücadelesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.
TBMM, 5 Nisan 1925 tarihinde Maraş’a kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verdi. Kentin Millî Mücadele’de gösterdiği toplu direniş, şehir kimliğinin en önemli unsurlarından biri hâline geldi.
Maraş Adı 1973’te Kahramanmaraş Oldu
Şehrin “Maraş” olan adı, kurtuluş mücadelesinde sergilenen kahramanlığın anısını yaşatmak amacıyla 7 Şubat 1973 tarihinde “Kahramanmaraş” olarak değiştirildi.
Böylece binlerce yıllık Markasi, Germanicia ve Maraş adlarının ardından kent bugünkü resmî adına kavuştu. Kahramanmaraş adı yalnızca coğrafi bir tanımlama değil, halkın Millî Mücadele’deki ortak direnişini simgeleyen tarihî bir unvan olarak şehir kimliğine yerleşti.
