Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda, çocukların dahil olduğu adli süreçlere ilişkin kapsamlı değişiklikler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.
Düzenleme, çocuklara uygulanacak ceza hükümlerinden sosyal inceleme süreçlerine, koruyucu tedbirlerden silahların muhafazasına kadar birçok başlıkta değişiklik öngörüyor. Çocuk adalet sisteminde kullanılan bazı kavramlar da yeniden düzenleniyor.
15-18 Yaş Grubunda Hapis Cezaları Artıyor
Yeni düzenlemeye göre, suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda ise bu yaş grubundaki kişiler için 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilecek. Düzenlemenin teklif aşamasındaki bu hükümleri TBMM’nin resmi bilgilendirmelerinde de yer aldı.
Hakime Yaş İndiriminde Takdir Yetkisi Veriliyor
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında da önemli bir değişikliğe gidiliyor.
15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında belirli şartlarda yaş küçüklüğü indiriminin uygulanmaması konusunda hakime takdir yetkisi tanınıyor. 12-15 yaş grubundaki çocuklar için ise somut olayın özelliklerine göre bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanabilmesinin önü açılıyor.
Hakim karar verirken suçtaki kastın ağırlığı, amaç ve saik, suçun işleniş biçimi ile daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alınıp alınmadığı gibi unsurları değerlendirebilecek.
Silahını Çocuğun Eline Geçirenlere Hapis Cezası
Düzenlemeyle ateşli silahların muhafazasına ilişkin yeni bir yaptırım da getiriliyor.
Ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, eylemin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
“Suça Sürüklenen Çocuk” İfadesi Değişiyor
Çocuk Koruma Kanunu’ndaki dikkat çeken değişikliklerden biri de kullanılan terminolojiye ilişkin oldu.
Mevzuatta yer alan “suça sürüklenen” ifadesinin yerine “adli süreçteki” ifadesi kullanılacak. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
Ceza Sorumluluğu Olmayan Çocuklara Yönlendirme Tedbiri
Çocuk Koruma Kanunu’na eklenen yeni düzenlemeyle, ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklara yönelik yeni bir sistem oluşturuluyor.
Bu çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde “yönlendirme tedbirleri” uygulanabilecek. Böylece yalnızca cezalandırmayı değil, koruma, eğitim ve rehabilitasyonu da merkeze alan tedbirlerin uygulanması hedefleniyor.
15 Yaşından Küçükler İçin Sosyal İnceleme Zorunlu
Yeni düzenlemeye göre, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu olacak.
15 yaşını doldurmuş çocuklar bakımından ise Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi sosyal inceleme yaptırılmamasına karar verirse bunun gerekçesini iddianamede veya mahkeme kararında göstermek zorunda olacak.
Bu değişiklikle çocukların aile, eğitim ve sosyal çevre şartlarının yargılama sürecinde daha ayrıntılı değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Koruyucu Tedbirlerde Kurumlar Arası Koordinasyon
Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanması sırasında ihtiyaç duyulması halinde kolluk kuvvetlerinden yardım istenebilecek.
Tedbirlerin uygulanmasında kurumlar arasındaki genel koordinasyon Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından sağlanacak. İl ve ilçelerde ise kurumların koordinasyonu ve alınan kararların takibi vali ve kaymakamların sorumluluğunda olacak.
Tedbire Uymayan Ebeveynlere Tazyik Hapsi
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerini yerine getirmeyen anne, baba, vasi veya çocuğun bakım ve gözetiminden sorumlu kişiler için de yaptırım getiriliyor.
Tedbirin niteliği ve ihlalin ağırlığı dikkate alınarak çocuk hakimi tarafından 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.
Düzenlemeyle çocukların suçtan korunması, adli süreçte rehabilitasyonlarının desteklenmesi ve ağır suçlarda uygulanacak yaptırımların yeniden belirlenmesi hedefleniyor.
