Kahramanmaraş mutfağının öne çıkan et yemeklerinden Maraş Eli Böğründe, diğer adıyla Maraş Yanyana, sade malzemeleri ve kendine özgü pişirme yöntemiyle dikkat çekiyor. Dana veya kuzu eti, domates, yeşilbiber ve sarımsakla hazırlanan yemek, geleneksel olarak taş fırında pişiriliyor.
Yemeğin geçmişinin eskiye dayandığı, Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicil belgesinde de belirtiliyor. Ancak “Eli Böğründe” adının nasıl ortaya çıktığına ilişkin kesin ve belgelenmiş bir açıklama bulunmuyor. Halk arasında farklı anlatımlar aktarılsa da resmî kayıtlarda bu rivayetlerden biri doğrulanmış değil.
Yemeğin “Yanyana” adı ise hazırlama biçimiyle ilişkilendiriliyor. Et, domates, biber ve sarımsak tepsiye karıştırılmadan, ayrı gruplar halinde yan yana diziliyor. Bu sunum, yemeğin hem görüntüsünü hem de pişirme sırasında ortaya çıkan lezzet dengesini belirliyor.
Coğrafi İşaretle Koruma Altına Alındı
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin başvurusuyla Maraş Eli Böğründe veya Maraş Yanyana, 4 Kasım 2022 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edildi. Tescil numarası 1250 olan yemeğin coğrafi sınırı Kahramanmaraş ili olarak belirlendi.
Coğrafi işaret belgesine göre yemeğin Kahramanmaraş ile ün bağı bulunuyor ve bütün üretim aşamalarının il sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi gerekiyor. Üretimde dana veya kuzu eti kullanılabiliyor. Dana etinin tercih edilmesi durumunda yemeğe kuyruk yağı ekleniyor. İsteğe bağlı olarak coğrafi işaretli Maraş Biberi de kullanılabiliyor.
Eli Böğründe İçin Gerekli Malzemeler
Türk Patent ve Marka Kurumunun tescilli tarifinde bir porsiyon Maraş Eli Böğründe için şu malzemeler kullanılıyor:
- 150 gram dana veya kuzu eti
- Bir adet büyük boy domates
- Beş veya altı adet yeşilbiber
- Beş veya altı diş sarımsak
- İsteğe bağlı olarak 3-5 gram tuz
- İsteğe bağlı olarak 2-3 gram Maraş Biberi
- Dana eti kullanılması halinde 20-30 gram kuyruk yağı
Geleneksel tarifte malzemeler ince alüminyum tepsiye veya güveç kabına yerleştiriliyor. Kuzu eti kendi yağıyla hazırlanabilirken dana etine kuyruk yağı eklenmesi, yemeğin taş fırında kurumadan pişmesine ve kendine özgü lezzetini kazanmasına yardımcı oluyor.
Geleneksel Eli Böğründe Nasıl Yapılır?
İlk olarak dana veya kuzu eti, 1-2 santimetre büyüklüğünde kuşbaşı ya da jülyen biçiminde doğranıyor. Dana eti kullanılacaksa 20-30 gram kuyruk yağı küçük parçalar halinde hazırlanarak etle karıştırılıyor.
Domatesler ve yeşilbiberler, et parçalarının yaklaşık dört veya beş katı büyüklüğünde doğranıyor. Sarımsakların kabukları soyuluyor. Hazırlanan et, domates, yeşilbiber ve sarımsaklar ince alüminyum tepsiye ya da güvece ayrı gruplar halinde yan yana yerleştiriliyor.
Tuz ve Maraş Biberi isteğe bağlı olarak malzemelerin üzerine ekleniyor. Hazırlanan tepsi, 270-300 derece sıcaklığındaki taş fırında yaklaşık 10-15 dakika pişiriliyor. Yüksek sıcaklık, etin suyunu kaybetmeden pişmesini sağlarken sebzelerin de kısa sürede közlenmesine yardımcı oluyor.
Maraş Eli Böğründe, geleneksel olarak sıcak servis ediliyor. Coğrafi işaretli tarife göre yemeğin yanında lavaş ekmek ve ayran sunuluyor. Malzemelerin yan yana yerleştirilmesi, taş fırının yüksek sıcaklığı ve et ile sebzelerin aynı tepside pişmesi, bu yöresel lezzetin temel özelliklerini oluşturuyor.
