İstanbul’da bir ortaokul laboratuvarında kurulan hidroponik tarım sistemi, öğrencilerin bilimsel çalışmaları üretime dönüştürdüğü dikkat çekici projelere sahne oldu. FMV Florya Işık İlköğretim Okulu ortaokul öğrencileri, üç yıldır sürdürdükleri çalışmalar kapsamında yetiştirdikleri bitkilerden sabun, krem ve şampuan üretirken bu yıl reyhan bitkisinden doğal sıvı baharat geliştirdi. 8–14 Mart Bilim ve Teknoloji Haftası kapsamında öne çıkan çalışma, gençlerin bilimsel düşünceyi uygulamalı üretime dönüştürdüğü örnek projeler arasında gösterildi.
Topraksız Tarım Laboratuvarda Uygulandı
Fen bilimleri laboratuvarında kurulan hidroponik sistem, bitkilerin toprak yerine besin açısından zengin su içinde yetişmesini sağladı. Katlı ve dikey şekilde tasarlanan üretim sistemi sayesinde sınırlı alanda çok sayıda bitki yetiştirildi.
Besin tankında hazırlanan çözelti, motor yardımıyla borulara pompalanarak kapalı devre sistem içinde dolaştırıldı. Bu yapı sayesinde hem su tasarrufu sağlandı hem de bitkilerin gelişimi kontrollü biçimde takip edildi. Öğrenciler her gün suyun pH ve besin değerlerini ölçerek bitki gelişimini izledi ve bilimsel veri toplama sürecini uygulamalı şekilde deneyimledi.
Maruldan Kozmetik Ürünler Geliştirildi
Projenin ilk yılında hidroponik sistemde yetiştirilen marullar farklı bir araştırmanın konusu oldu. Hasat edilen marulların bir bölümü okul yemekhanesinde kullanılırken, bir kısmı laboratuvar ortamında bitki özütü elde edilmesi için değerlendirildi.
Elde edilen marul özlerinden sabun ve nemlendirici krem üretildi. “Hidroponik Sistemle Yetiştirilen Marullardan Sabun ve Krem Yapımı” adlı proje, Eyüboğlu Fen Bilimleri Proje Yarışması’nda birincilik elde etti.
Marul Özlü Şampuan TÜBİTAK’ta Derece Aldı
Projenin ikinci yılında çalışmalar daha ileri bir aşamaya taşındı. Bu kez marullar tohumdan yetiştirildi ve bitki özlerinden kozmetik ürün geliştirme çalışmaları yürütüldü. Yapılan araştırmalar sonucunda öğrenciler bitkisel içerikli bir şampuan formülasyonu geliştirdi.
“Işık Marul Özlü Şampuan” adı verilen proje, TÜBİTAK Avrupa Bölge Sergisi’nde 2 bin 198 proje arasından seçilerek Avrupa Bölgesi’nde ilk 13 proje arasına girdi ve bölge finalinde ikincilik elde etti. Aynı çalışma ALKEV Fen Bilimleri Proje Yarışması’nda “Genç Bilim İnsanı” ödülüne layık görülürken, Başakşehir İnovasyon Proje Yarışması’nda da derece aldı.
Reyhandan Doğal Sıvı Baharat Üretildi
Projenin üçüncü yılında çalışmalar gıda güvenliği ve sürdürülebilir üretim üzerine yoğunlaştı. Hidroponik sistemde yetiştirilen reyhan bitkilerinden doğal sıvı baharat geliştirildi.
Açıkta satılan toz baharatların hijyen ve nem kaynaklı riskleri dikkate alınarak hazırlanan modelde reyhan bitkileri kurutuldu, ardından özütleri çıkarıldı. Bu özütler zeytinyağı, ceviz yağı ve keten tohumu yağı gibi taşıyıcı yağlarla birleştirilerek yeni bir ürün ortaya çıkarıldı. Cam şişelerde saklanabilen sıvı baharatın küflenme riskinin bulunmadığı ve yemeklere doğal aroma kazandırdığı belirtildi.
Yüzde 90 Su Tasarrufu Sağlıyor
Hidroponik sistem geleneksel tarıma kıyasla yüzde 90’a varan su tasarrufu sağladı. Toprak kullanılmadığı için yabani ot ve zararlı böcek sorunu da ortadan kalktı.
Kapalı ortamda gerçekleştirilen üretim sayesinde bitkiler mevsimden bağımsız şekilde yıl boyunca yetiştirilebildi. Bu özellikleri nedeniyle hidroponik sistem, geleceğin tarım teknolojileri arasında gösterildi.
Okul Serası Planlanıyor
Okul yönetimi ve öğretmenler, projenin önümüzdeki dönemde daha geniş kapsamlı çalışmalarla devam etmesini planladı. Okul bahçesinde kurulması planlanan sera ile çiçekli bitkilerin yetiştirilmesi, tıbbi ve aromatik bitkilerin üretimi ve bu bitkilerden yeni katma değerli ürünlerin geliştirilmesi hedeflendi.
