Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Ortadoğu ve çevresindeki güvenlik dengeleri açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye karşı yapılmış sayılmasını öngörürken savunma iş birliğinin de genişletilmesini hedefliyor.
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, anlaşmanın Türkiye'nin savunma sanayii kapasitesi, Pakistan'ın nükleer caydırıcılığı ve Suudi Arabistan'ın finansal gücünü aynı güvenlik mekanizmasında bir araya getirdiğine dikkat çekti. Ağca'ya göre bu yapı, Doğu Akdeniz'den Hint Okyanusu'na uzanan geniş bir coğrafyada kolektif caydırıcılık sağlayabilecek potansiyele sahip.
Yeni Bölgesel Güvenlik Mimarisi Gündemde
Ağca, Mekke Savunma Anlaşması'nı bölge açısından gecikmiş ancak önemli bir girişim olarak değerlendirdi. Önümüzdeki dönemde ortak hava savunması, istihbarat paylaşımı, düzenli askeri tatbikatlar ve ortak savunma sanayii projelerinin geliştirilmesi halinde anlaşmanın daha kapsamlı bir kolektif savunma mekanizmasına dönüşebileceğini belirtti. Mısır gibi başka bölge ülkelerinin sisteme dahil olması da yapının stratejik ağırlığını artırabilecek gelişmeler arasında gösteriliyor.
Anlaşmanın resmî çerçevesinde de herhangi bir ülkenin hedef alınmadığı, kolektif güvenliğin güçlendirilmesinin ve bölgede istikrarın desteklenmesinin amaçlandığı vurgulanıyor.
Türkiye İçin NATO'yu Tamamlayan Güvenlik Hattı
Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin NATO üyeliğine alternatif oluşturmadığını belirten Ağca, Ankara'nın Batı ittifakı içindeki konumunu korurken bölgesel risklere karşı ek güvenlik mekanizmaları geliştirdiğine işaret etti. Türk yetkililer de anlaşmanın mevcut ittifakların yerine geçmediğini, onları tamamlayıcı bir nitelik taşıdığını açıkladı.
Türkiye'nin NATO içindeki konumu, 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi'nde de öne çıktı. Zirvede müttefikler kolektif savunma taahhütlerini yeniden teyit etti. Türkiye ayrıca 23 Nisan 2026'da Birleşik Krallık ile Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi imzaladı; iki ülke 8 Temmuz'da güvenlik ve savunma alanındaki ortaklıklarını daha ileri taşıyan yeni bir düzenlemeye de imza attı.
İran ve İsrail Denkleminde Yeni Dönem
Ağca'ya göre Türkiye'nin Körfez güvenliğinde daha aktif rol üstlenmesi İran'ın Irak, Suriye ve Körfez hattındaki hareket alanını etkileyebilir. Bununla birlikte anlaşmanın doğrudan İran karşıtı bir yapılanmaya dönüştürülmesinin beklenmediğini vurgulayan Ağca, Ankara ve Riyad'ın Tahran ile doğrudan çatışmacı bir ilişki hedeflemediğini ifade etti.
Türkiye'nin askeri kapasitesi, Pakistan'ın nükleer caydırıcılığı ve Suudi Arabistan'ın ekonomik gücünün aynı yapı içinde buluşması, bölgedeki mevcut askeri hesaplamaları da etkileyebilir. Ağca, bu durumun İsrail dahil bölgesel aktörlerin güvenlik stratejilerini yeniden değerlendirmesine yol açabilecek bir unsur olduğunu belirtti.
Türk Savunma Sanayiine Yeni Alan Açılabilir
Anlaşmanın Türkiye açısından dikkat çeken diğer boyutu savunma sanayii olacak. Türkiye'nin insansız hava araçlarından hava savunma sistemlerine, füze teknolojilerinden elektronik harbe ve deniz platformlarına kadar genişleyen üretim kapasitesi, üçlü iş birliğinin teknolojik ayağında önemli rol oynayabilir.
Ağca, KAAN, KIZILELMA ve AKINCI gibi projelerin yanı sıra Türkiye'nin geliştirdiği diğer savunma sistemlerinin Körfez ülkeleriyle ortak üretim ve teknoloji iş birliğini hızlandırabileceği görüşünde. Suudi Arabistan'ın finansman kapasitesinin Türk savunma teknolojileri ve Pakistan'ın askeri imkanlarıyla birleşmesi halinde yeni bir bölgesel savunma üretim ağı kurulabileceğini ifade etti.
Suudi Sermayesi, Türk Teknolojisi, Pakistan Askeri Gücü
Mekke Savunma Anlaşması'nın en dikkat çekici taraflarından biri üç ülkenin birbirinden farklı güç unsurlarını ortak bir güvenlik çatısı altında toplaması. Türkiye teknoloji ve savunma sanayii kapasitesiyle, Suudi Arabistan finansal imkanlarıyla, Pakistan ise askeri gücü ve nükleer caydırıcılığıyla öne çıkıyor.
Anlaşmanın uygulama aşamasında ortak tatbikatlar, savunma sanayii yatırımları, istihbarat paylaşımı ve askeri koordinasyonun hangi düzeye ulaşacağı belirleyici olacak. Bu alanlarda somut adımlar atılması halinde Mekke Anlaşması'nın yalnızca üçlü bir savunma iş birliği olmaktan çıkarak daha geniş bir bölgesel güvenlik mekanizmasına dönüşebileceği değerlendiriliyor. Resmî açıklamalarda da anlaşmanın savunma sanayii iş birliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmesinin hedeflendiği belirtiliyor.
