Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin en büyük kuantum bilgisayarının TÜBİTAK bünyesinde kurulacağını açıkladı. Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında yürütülen projeyle, 54 kübit kapasiteli IQM Radiance R3 sisteminin 2027 yılında devreye alınması planlanıyor.
Kacır, sosyal medya hesabındaki açıklamasında yatırımın bilimsel araştırmalara, yazılım geliştirme çalışmalarına ve sanayinin hesaplama ihtiyaçlarına katkı sunacağını belirtti. Projede, hesaplama altyapısıyla birlikte bu altyapıyı kullanacak araştırmacıların ve yerli yazılım ekosisteminin geliştirilmesi de öne çıkıyor.
TÜBİTAK bünyesinde kurulacak
Açıklamaya göre kuantum sistemi, kurum içi altyapı üzerinde çalışacak. Böylece donanımın işletilmesi, verilerin yönetilmesi ve sistem üzerinde yürütülen projeler Türkiye’nin kontrolünde olacak.
Bakan Kacır, bu projelerde geliştirilecek fikri mülkiyet haklarının da tamamen kendi kontrollerinde bulunacağını bildirdi. Kurulumun TÜBİTAK bünyesinde yapılması, araştırma faaliyetlerinin kurumun kendi hesaplama altyapısı üzerinden yürütülmesini sağlayacak.
Yerli algoritmalar ve yazılımlar geliştirilecek
Yeni sistemin kullanılacağı alanlar arasında yapay zekâ, siber güvenlik, ileri malzeme teknolojileri ve karmaşık optimizasyon problemleri bulunuyor. Bu başlıklarda yerli kuantum algoritmaları ve yazılımları geliştirilmesi öngörülüyor.
Projenin yazılım ayağı, araştırmacıların farklı sorunlar için kuantum bilişime uygun çözüm yöntemleri geliştirmesine odaklanacak. Kacır’ın paylaşımında bu çalışmalar, teknolojik bağımsızlığı güçlendirme yaklaşımının bir parçası olarak değerlendirildi.
Üniversitelere ve sanayiye hesaplama desteği
Kurulacak altyapıdan üniversitelerin, araştırma merkezlerinin ve sanayinin yararlanması amaçlanıyor. Kacır, bu kurumlara dünya standartlarında hesaplama gücü sunulacağını ifade etti.
Bakanın açıklamasında insan kaynağına da dikkat çekildi. Kuantum teknolojileri alanında yetişmiş araştırmacı ve uzman sayısının artırılması, projenin hesaplama kapasitesi kadar önem verilen başlıkları arasında yer aldı.
Kurum içi kullanım modeli öne çıkıyor
IQM’nin ürün bilgilerine göre Radiance ailesi, yüksek başarımlı hesaplama merkezleri ve kuantum araştırmaları için geliştirilen, kurum bünyesinde kurulabilen sistemlerden oluşuyor. Ürün ailesinde 20, 54 ve 150 kübitlik seçenekler bulunuyor. Türkiye için açıklanan proje ise 54 kübit kapasiteli R3 sistemini kapsıyor.
2027 takvimi ve ilk 15 ülke hedefi
Kacır, yatırımı Türkiye’nin kuantum bilişim teknolojilerinde dünyada önde gelen 15 ülke arasında yer alma hedefiyle ilişkilendirdi. Bu ifade, mevcut bir sıralamadan ziyade ulaşılmak istenen konuma işaret ediyor.
Sistemin devreye alınması için 2027 yılı belirtilirken açıklamada kesin açılış tarihi, yatırım bedeli ve kullanıcıların erişim koşullarına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
