Kahramanmaraş’ta bir dönem çarşıların en hareketli ve vazgeçilmez mesleklerinden biri olan kalaycılık, bugün var olma mücadelesi veriyor. Şehrin köklü ticaret merkezlerinden Kapalı Çarşı’da sayıları her geçen yıl azalan kalay ustaları, mesleğin geleceği için endişe taşıyor. 27 yaşındaki kalay ustası Cumali Doğan ise bu geleneği yaşatmaya çalışan genç isimlerden biri olarak dikkat çekiyor.
Henüz 11 yaşındayken çırak olarak atölyeye adım atan Doğan, yıllar süren emeğin ardından ustalaşarak kendi iş yerini açtı. Ancak genç usta için en büyük sorun artık mesleği öğrenmek değil, mesleği devredecek çırak bulamamak. Doğan, “Biz bu ateşi yakmaya devam ediyoruz ama çırak yetişmezse yakında bu ocak tamamen sönecek” sözleriyle yaşanan sıkıntıyı özetliyor.
Bir zamanlar her çarşıda bir kalaycı dükkânının bulunduğunu hatırlatan Doğan, bugün Kahramanmaraş’ta bu mesleği sürdüren usta sayısının bir elin parmaklarını geçmediğini belirtiyor. Özellikle Kapalı Çarşı’da geçmişte onlarca kalay ustasının çalıştığını, bugün ise sayının 6-7 kişiye kadar düştüğünü ifade ediyor.
Peki kalaycılık neden bu noktaya geldi? Gençlerin uzun ve zahmetli çıraklık sürecini tercih etmemesi, hızlı kazanç beklentisi ve farklı sektörlere yönelim, mesleğin gerilemesinde başlıca etkenler arasında gösteriliyor. Kalaycılığın sabır, dikkat ve yıllar süren deneyim gerektirdiğini vurgulayan Doğan, el sanatlarına ilginin azalmasının tabloyu daha da ağırlaştırdığını söylüyor.
Oysa bakır mutfak eşyalarına olan ilgi son yıllarda yeniden artmış durumda. Uzmanlar, bakır kapların sağlıklı kullanım için düzenli olarak kalaylanması gerektiğine dikkat çekiyor. Talep artmasına rağmen usta sayısının azalması ise geleceğe dair soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Kalaylama işlemi tamamen el emeğine dayanıyor. Bakır kap önce ateşte ısıtılıyor, ardından kalay madeni özel akı maddesiyle eritilerek yüzeye uygulanıyor. Kalayın eşit yayılması için geleneksel yöntemle tavuk tüyü kullanılıyor. Bu incelikli süreç hem ustalık hem de deneyim gerektiriyor.
