Türkiye’nin beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ın geliştirilmesinde Pakistan merkezli mühendislik çalışmalarının rolü yeniden gündeme geldi. TUSAŞ Pakistan’ın kurumsal paylaşımları, ülkedeki ekibin KAAN ve TUSAŞ’ın diğer programlarına teknik destek verdiğini ortaya koyuyor. Buna karşılık Pakistan’ın projeye hangi hukuki ve mali şartlarla ortak olacağını belirleyen yeni bir resmî anlaşmaya, incelenen kaynaklarda ulaşılamadı.
Üretim iş birliğine ilişkin görüntüler gündemde
Savunma yayıncısı TurDef’in 12 Kasım 2026 tarihli haberine göre Pakistan Hava Kuvvetlerinin resmî sosyal medya hesaplarında yayımlanan bir videoda, KAAN’ın özellikle yapısal parçalarına ilişkin üretim iş birliğine işaret eden görüntüler yer aldı.
Aynı haberde TUSAŞ Pakistan’ın yerel personel alımlarına da dikkat çekildi. Ancak görüntüler ve işe alımlar, tek başına ortaklığın kapsamını, üretim payını veya uçak siparişini kesinleştiren bir açıklama niteliği taşımıyor.
Pakistan’daki ekip KAAN’a teknik destek veriyor
TUSAŞ Pakistan, Türk heyetinin şirketi ziyaretine ilişkin kurumsal paylaşımında, Pakistanlı mühendislerin KAAN’a ve Ankara’da yürütülen diğer programlara destek sağlayan çalışmalarını anlattı.
Şirketin açıklamasında, Ankara ve İslamabad’da geliştirilen ölçekli KAAN modelinin teknik geliştirme ve test faaliyetleri hakkında heyete bilgi verildiği belirtildi. Şirket hesabında gömülü yazılım ve sistem mühendisliği alanında personel alım ilanı da bulunuyor. Bununla birlikte ilandaki pozisyonun doğrudan KAAN’a tahsis edildiği açıklanmıyor.
IQBAL modeliyle uçuş teknolojileri deneniyor
İş birliğinin somut örneklerinden biri, KAAN’ın 1/7 ölçekli teknoloji gösterim modeli IQBAL oldu. TUSAŞ Pakistan’ın açıklamasına göre model, 14 Mart 2025’te altı dakika süren ilk otonom uçuşunu gerçekleştirdi.
Pakistan’daki mühendislik ekibi tarafından geliştirilen IQBAL, ileri havacılık teknolojilerinin denenmesi için kullanılıyor. Bu çalışma, tam boyutlu KAAN’ın Pakistan’da üretildiği anlamına gelmiyor; programı destekleyen deneysel mühendislik faaliyetlerinden birini oluşturuyor.
Çin’den tedarik gündemindeki uçak J-35
Pakistan’ın Çin ile yürüttüğü beşinci nesil savaş uçağı görüşmelerinde ise J-20 ile J-35’in birbirinden ayrılması gerekiyor. Pakistan hükümetinin 6 Haziran 2025’te duyurduğu Çin teklifinde 40 adet J-35 savaş uçağı yer alıyordu.
Bu nedenle Pakistan’ın Çin’den J-20 tedarik edeceği bilgisi doğrulanmış bir gelişme olarak aktarılamıyor. Açıklanan teklif de tek başına teslimatın gerçekleştiğini göstermiyor.
KAAN’ın ana yüklenicisi TUSAŞ
TUSAŞ’ın resmî bilgilerine göre KAAN, Türk Hava Kuvvetlerinin gelecekteki ihtiyaçları için geliştirilen beşinci nesil, çok rollü bir savaş uçağı. Projede düşük görünürlük, dâhili silah yuvaları ve sensör füzyonu gibi kabiliyetler üzerinde çalışılıyor.
İlk uçuşunu 21 Şubat 2024’te gerçekleştiren KAAN’ın ana yüklenicisi TUSAŞ. Pakistan tarafındaki teknik katkının üretim zincirinde hangi iş paketlerine dönüşeceği ve olası ortaklığın şartları ise tarafların yapacağı ayrıntılı açıklamalarla netleşecek.
