Gevşeyip kasılmasıyla göz merceğinin kalınlığını değiştirerek odaklanmayı sağlayan yapı hangisidir? Kim Milyoner Olmak İster'de yarışmacı Ezgisu Aydın'a 200 bin TL değerinde sorulan bu sorunun şıkları Kaşsı cisim, Saçsı cisim, Kirpiksi cisim ve Biyiksı cisimdi. Peki doğru cevap hangisiydi ve bu yapı gözümüzde tam olarak ne işe yarar? İşte göz anatomisinin en önemli ama çok az bilinen yapılarından biri olan kirpiksi cisim hakkında her şey.
Soru:
“Gevşeyip kasılmasıyla göz merceğinin kalınlığını değiştirerek odaklanmayı sağlayan, gözün damar tabakasının ön dış bölümüne verilen ad hangisidir?”
A: Kaşsı cisim
B: Saçsı cisim
C: Kirpiksi cisim
D: Biyiksı cisim
Doğru cevap: C (Kirpiksi cisim)
Detaylı açıklama:
Kirpiksi cisim (Latince: corpus ciliare), gözün orta damar tabakasının (uvea) ön kısmında yer alan halka şeklinde bir yapıdır. Göz merceğinin odaklanma yeteneğini sağlayan en önemli yapılardan biridir.
Görevleri:
- Odaklanma (Akomodasyon):
Kirpiksi cisim üzerinde bulunan kirpiksi kaslar (ciliaris kası) kasılıp gevşeyerek zonüler lifler (askı bağları) aracılığıyla göz merceğinin kalınlığını değiştirir.- Kas kasıldığında: Zonüler lifler gevşer, mercek daha şişkin ve kalın olur → yakını görme
- Kas gevşediğinde: Zonüler lifler gerilir, mercek daha yassı ve ince olur → uzağı görme
Odaklanma için merceğin kalınlaşması kasılma ile değil, bağların gevşemesiyle pasif olarak gerçekleşir.
- Göz İçi Sıvısı Üretimi:
Kirpiksi cisim, gözün ön odasını dolduran göz aköz hümör sıvısını üretir. Bu sıvı göz içi basıncını düzenler ve göz dokularını besler.
Anatomik Konumu:
Gözün üç tabakası vardır:
- Dış tabaka: Sklera (göz akı) ve kornea
- Orta tabaka (Damar tabakası/Uvea): İris, kirpiksi cisim, koroid
- İç tabaka: Retina
Kirpiksi cisim, damar tabakasının iris ile koroid arasında kalan ön bölümüdür.
Şıkların Değerlendirmesi:
| Şık | İsim | Açıklama |
|---|---|---|
| A | Kaşsı cisim | Tıbbi bir terim değildir |
| B | Saçsı cisim | Tıbbi bir terim değildir |
| C | Kirpiksi cisim | Doğru cevap. Latince “ciliaris” (kirpik) kökünden gelir |
| D | Biyiksı cisim | Tıbbi bir terim değildir |
“Kirpiksi” kelimesi, yapının kirpiklere benzeyen ince uzantıları (pars plicata) nedeniyle verilmiştir. Göz anatomisinde standart olarak kullanılan tek terim “kirpiksi cisim” dir.
