Tesla'nın uzun süredir beklenen yeni nesil Roadster modeli, uçan araba iddiaları ve performans hedefleriyle otomotiv dünyasında yeniden gündeme geldi. Elon Musk'ın daha önce açıkladığı SpaceX destekli teknolojiler, Tesla Roadster'ın kısa süreli havalanabilen bir otomobil olup olamayacağı sorusunu beraberinde getiriyor.
Ancak Tesla uçan araba tartışmalarının ötesinde, otomotiv sektöründe giderek önem kazanan başka bir konu bulunuyor: Kişisel verilerin güvenliği.
Türkiye'de savunma sanayii alanında faaliyet gösteren ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) kampüslerine yabancı elektrikli araçların girişinin güvenlik gerekçesiyle kısıtlanması, modern otomobillerin kamera, sensör ve internet bağlantısı gibi özelliklerini yeniden tartışmaya açtı.
TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit'in açıklamalarıyla gündeme gelen uygulama, bağlantılı otomobillerin hassas bölgelerde oluşturabileceği güvenlik risklerine yönelik değerlendirmeleri artırdı.
Dünyada da Benzer Yasaklar Uygulandı
Türkiye'deki uygulamanın benzerleri daha önce farklı ülkelerde de görüldü. Çin, 2021 yılında Tesla otomobillerinin bazı askerî tesislere girişini kamera ve veri güvenliği endişeleri nedeniyle kısıtladı. Ancak 2024 yılında Tesla'nın Çin'in veri güvenliği standartlarını karşıladığının açıklanmasının ardından bazı kısıtlamalar gevşetildi.
Polonya, Şubat 2026'da Çin'de üretilen otomobillerin koruma altındaki askerî tesislere girişini yasakladı. Çekya'da da Çin üretimi araçlara yönelik benzer kısıtlamalar gündeme geldi.
Almanya'da bazı askerî ve istihbarat tesislerinde Çin üretimi araçlara park kısıtlamaları getirildi. İngiltere ve İsviçre'de ise hassas savunma tesislerinde bağlantılı otomobillere yönelik güvenlik önlemleri uygulandı. Bu kararlar, araçların elektrikli olmasından çok kamera, GPS ve internet bağlantısı gibi sistemlerin veri toplama kapasitesine yönelik endişelerle ilişkilendiriliyor.
Mozilla'nın Araştırmasında 25 Marka Gizlilik Testini Geçemedi
Mozilla Vakfı tarafından 6 Eylül 2023'te yayımlanan "Privacy Nightmare on Wheels: Every Car Brand Reviewed by Mozilla Flunks Privacy Test" başlıklı araştırma, otomobil üreticilerinin veri politikalarına ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Mozilla'nın Privacy Not Included projesi kapsamında Tesla, BMW, Ford, Toyota, Volkswagen ve Nissan'ın da aralarında bulunduğu 25 otomobil markası incelendi.
Araştırmaya göre markaların tamamı Mozilla'nın gizlilik kriterlerini karşılayamadı. İncelenen markaların yüzde 84'ünün ise kişisel verileri üçüncü taraflarla paylaşabildiği veya satabildiği belirlendi. Araştırmada konum geçmişi, sürüş alışkanlıkları ve bazı hassas kişisel veri kategorileri değerlendirildi. Ancak sonuçlar, bütün araçların bu bilgilerin tamamını fiilen topladığı anlamına gelmiyor.
Otomobiliniz Sizin Hakkınızda Neler Biliyor?
Günümüzde otomobiller yalnızca ulaşım aracı olmaktan çıkıyor. GPS, kamera, mikrofon ve internet bağlantısıyla donatılan modeller, sürücüler hakkında çeşitli bilgiler işleyebiliyor.
Araçların özelliklerine bağlı olarak seyahat rotaları, hız bilgileri, ani frenleme, hızlanma alışkanlıkları ve kullanım zamanları kaydedilebiliyor.
Bazı otomobillerde bulunan sesli asistanlar ve bağlantılı mobil uygulamalar da veri işleme kapsamını genişletiyor. Bununla birlikte araç içerisinde işlenen her bilginin üretici şirketin sunucularına aktarıldığı söylenemiyor. Veri paylaşımı, markaya, modele ve kullanıcı tercihlerine göre değişiyor.
ABD'de Otomobil Verileri Nedeniyle Resmî Karar
Otomobillerin topladığı verilerin kullanımına ilişkin önemli bir gelişme ABD'de yaşandı. ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), 14 Ocak 2026 tarihinde yayımladığı "FTC Finalizes Order Settling Allegations that GM and OnStar Collected and Sold Geolocation Data Without Consumers' Informed Consent" başlıklı açıklamayla General Motors ve OnStar hakkındaki kararın kesinleştiğini duyurdu.
FTC, şirketlerin tüketicilere yeterli bilgilendirme yapmadan konum ve sürüş davranışı verilerini topladığı ve üçüncü taraflara sattığı iddialarını incelemişti. Karar kapsamında belirli sürüş ve konum verilerinin tüketici raporlama kuruluşlarına aktarılması beş yıl süreyle yasaklandı.
Türkiye'de Satılan Tesla ve BYD Hangi Verileri İşliyor?
Türkiye'de satışa sunulan Tesla ve BYD gibi markaların gizlilik politikaları da kişisel verilerin işlenmesine ilişkin açıklamalar içeriyor.
Tesla'nın "Müşteri Gizlilik Bildirimi" (Customer Privacy Notice), araçların teknik tanılama ve bağlantılı hizmetlerle ilgili veriler oluşturabildiğini belirtiyor. Şirket, kamera görüntülerinin normal koşullarda araç içerisinde işlendiğini, bazı veri paylaşımlarının ise kullanıcı tercihlerine bağlı olduğunu ifade ediyor.
BYD'nin "Gizlilik Politikası" (Privacy Policy) ise kişisel verilerin işlenmesi, hizmet sağlayıcılarla paylaşılması ve kullanıcı haklarına ilişkin bilgiler sunuyor. Ancak bu belgeler, söz konusu markaların bütün araç modellerinde aynı verilerin toplandığı veya kullanıcı bilgilerinin hukuka aykırı biçimde paylaşıldığı anlamına gelmiyor.
Risk Yalnızca Elektrikli Araçlarda mı?
Veri güvenliği tartışmaları Tesla ve diğer elektrikli otomobiller üzerinden gündeme gelse de benzer teknolojiler benzinli ve hibrit araçlarda da bulunuyor.
Bu nedenle güvenlik açısından belirleyici unsur aracın elektrikli olması değil, hangi bilgileri topladığı ve bu verileri nasıl işlediği. Özellikle savunma sanayii tesisleri gibi hassas bölgelerde kamera, konum takibi ve uzaktan bağlantı özellikleri güvenlik riski olarak değerlendirilebiliyor.
Sürücüler Verilerini Nasıl Koruyabilir?
Araç sahiplerinin otomobillerindeki gizlilik ayarlarını incelemesi, gereksiz konum paylaşımını sınırlandırması ve mobil uygulama izinlerini kontrol etmesi önem taşıyor. Ayrıca araç satışı öncesinde kayıtlı kullanıcı profillerinin, navigasyon geçmişinin ve eşleştirilmiş telefon bilgilerinin silinmesi öneriliyor.
Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında vatandaşlar, kendileri hakkında hangi kişisel verilerin işlendiğini öğrenme ve kanuni şartlar oluştuğunda bu verilerin silinmesini talep etme hakkına sahip.Tesla Roadster'ın gündeme taşıdığı yeni nesil otomotiv teknolojileri, araçların geleceğine ilişkin beklentileri artırırken kişisel veri güvenliği konusunu da önemli hale getiriyor.
Otomobiller giderek akıllanırken sürücülerin kişisel bilgileri üzerindeki kontrolü ne kadar güçlü?
