Nakit taşıma alışkanlığının azalmasıyla birlikte, günlük alışverişlerden ticari ödemelere kadar pek çok alanda banka hesap numaraları üzerinden yapılan transferler hayatımızın merkezine yerleşti. Ancak bu pratik ve hızlı yöntemin perde arkasında, sıradan vatandaşların hiç beklemediği anlarda kapısını çalabilecek ciddi yasal tehlikeler barınıyor. Uzmanlar, son günlerde giderek yaygınlaşan bu ödeme alışkanlığının doğurabileceği ağır sonuçlar hakkında kamuoyunu aydınlatıyor.
Pratik Görünüyor Ancak Tehlike Saçıyor
Esnaf veya işletmelerin, pos cihazı komisyonlarından kaçmak veya vergi dışı kazanç sağlamak amacıyla müşterilerini doğrudan banka hesabına havale yapmaya yönlendirmesi, tüketiciyi farkında olmadan ateşe atıyor. Hukukçular, karşı tarafın banka hesap hareketlerinin yasa dışı faaliyetlerle bağlantılı olması durumunda, parayı gönderen masum vatandaşların da derin adli soruşturmalara dahil olabileceğine dikkat çekiyor.
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, işlem yapılan hesabın bir suç şebekesi tarafından kullanılıyor olma ihtimaline vurgu yapıyor. Değirmenci'ye göre, bu tarz şüpheli hesaplara giden paralar, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) incelemelerine takılarak, göndericinin kara para aklama veya terörün finansmanı gibi son derece ağır suçlamalarla karşı karşıya kalmasına ve mal varlıklarına el konulmasına zemin hazırlayabiliyor.
Kurtarıcı Kelimeler: Açıklama Kısmını Asla Boş Bırakmayın
Yaşanabilecek olası hukuki krizlerde vatandaşın elindeki en büyük yasal kalkan, işlem sırasında doldurulan 'açıklama' bölümü oluyor. Uzmanlar, gerçekleştirilen para transferinin hangi amaçla yapıldığını kanıtlamanın en güvenli yolunun bu metin kutusunu detaylandırmak olduğunu ifade ediyor.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak, dijital gönderimler esnasında 'taksi ücreti', 'araç tamir bedeli', 'özel ders ödemesi' veya 'ev kaporası' gibi spesifik notların mutlaka düşülmesi gerektiğini belirtiyor. Bu tür net ifadelerin gelecekteki olası ticari anlaşmazlıklarda resmi bir delil niteliği taşıyacağı vurgulanırken, hiçbir açıklama yazılmadan gönderilen düzenli ve yüksek meblağların, vergi müfettişleri tarafından haksız ticari kazanç sayılarak ağır cezalara çarptırılabileceği uyarısı yapılıyor.
Şahsi Hesaplara Dikkat ve Fatura Zorunluluğu
Kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin temel taşlarından biri de doğru muhataba ödeme yapmaktan geçiyor. Prof. Dr. Çolak, herhangi bir işletmeden alınan mal veya hizmetin bedelinin, kesinlikle dükkan sahibinin veya bir personelin şahsi IBAN numarasına gönderilmemesi gerektiğinin altını çiziyor. İşlemlerin mutlaka işletmenin resmi olarak kayıtlı olduğu kurumsal banka hesaplarına yapılması gerekiyor.
Öte yandan, sadece IBAN ile ödeme yapmak yasal sorumluluğu bitirmiyor. Tüketicilerin yaptıkları ödeme karşılığında mutlaka geçerli bir yasal belge (fiş veya fatura) talep etmesi şart. Son yasal düzenlemeler ışığında, fatura kesmeyen esnaf kadar, bu belgeyi talep etmeyen alıcılar da usulsüzlük cezalarıyla yüzleşebiliyor. Eğer işletme fiş vermemekte diretiyor ve IBAN dayatması yapıyorsa, uzmanlar vatandaşların kendi güvenlikleri için durumu derhal Gelir İdaresi Başkanlığının dijital ihbar kanallarına bildirmesini tavsiye ediyor.
